Ik heb indertijd op haar gestemd. Nee, meer dan dat, ik heb haar ook publiekelijk gesteund toen zij kandidaat was voor het voorzitterschap van de PvdA. En dan eindigt ze zo.
Ik zat in een bus die de socialisten en sociaaldemocraten in de Raad van Europa na een diner terugbracht naar Straatsburg. Voor mij zaten Roelien Akse en Liesbeth Witteman, redacteuren van TROS-Kamerbreed, die in Straatsburg waren om zich te oriënteren omtrent de Raad van Europa. Ze hadden een uitnodiging om een diner van een van de politieke groepen bij te wonen in dat kader graag aangenomen. En toen kwam op mijn iPhone het bericht binnen van fractiegenoot Kim Putters: Lilianne Ploumen treedt af. Wow! Grote opwinding op de bank voor mij.

De PvdA is zo’n beetje de enige politieke partij waarvan men weet wie de voorzitter is. Dat komt omdat de voorzitters van de PvdA graag een politieke rol spelen. Het zorgen voor het goed functioneren van de partijorganisatie is hen meestal niet boeiend genoeg. Vóór Ploumen werd Michiel van Hulten op die manier een jammerlijke mislukking. Veel bescheidenheid heeft hij door die ervaring niet opgedaan: ik zag hem dezer dagen weer in de pers opduiken met prietpraat over Job Cohen.

En nu Ploumen.
Ze leek me indertijd wel gekwalificeerd. Ze had een andere organisatie niet onverdienstelijk geleid, ze is intelligent en behoorlijk van de tongriem gesneden, ze is vrouw en ze kwam uit Limburg. Dat laatste vind ik altijd wel mooi. Maar die partij? Soms leek het of ze een hekel aan andere meningen had, terwijl die je juist in beweging houden.

De politieke ledenraad over de AOW-verhoging was niet haar finest hour. Wat een ouderwetse mensen die het daar moeilijk mee hadden! En de discussie over de integratienota op een congres beviel haar evenmin. En aan dingen die ik belangrijk vond, zoals her-democratisering en decentralisatie van besluitvorming binnen de partij had ze ronduit een hekel. Terwijl het juist een prachtige uitdaging is om je leden niet alleen zwaarwegend te laten adviseren maar ze constant bij discussie te betrekken en ze te laten meebeslissen.

Ook Van Hulten had het niet zo op met de leden van zijn organisatie. Wouter Bos zei eens veelbetekenend dat hijzelf nog dichter bij de partij stond dan de partijvoorzitter. Jammer dat voorzitters hun eigen leden niet kunnen uitzoeken.

Verrassend blijft dat je afscheid neemt met een interview waarin je de politiek leider van je club probeert onderuit te halen. Matennaaien noemden we dat vroeger. Het doet alleen maar schade aan je eigen organisatie en dus aan het bereiken van je politieke doelen. En aan jezelf.

Job Cohen noemde dat interview in Buitenhof vandaag een dieptepunt, maar hield zich verder in. Hij dacht het nog wel twee maanden met Ploumen te kunnen uithouden. Waarom blijft ze eigenlijk zitten? Ze beseft hopelijk toch wat voor schade ze heeft aangericht?

Als ze ook naar Buitenhof gekeken heeft moet haar zijn opgevallen hoe dubbelhartig velen met Cohen omgaan. Peter van Ingen hield hem indringend voor dat hij met andere politieke keuzes meer stemmen zou kunnen halen. Maar een Duitse politicus kreeg van dezelfde Van Ingen te horen dat hij een staatsman moest zijn en zich niet zoveel van populaire en populistische opinies moest aantrekken.

En Job Cohen? Hij wil zijn koers vasthouden en zich niet verlagen tot onfatsoen. Dat zou hij overigens niet eens kunnen. Wat moet je in deze dagen trots zijn op zo’n leider.

Vind je deze twee types partijgenoten ook terug onder de partijleden die van de politiek hun beroep maken en – om het simpel te houden – er soms vele jaren hun brood mee verdienen? In mindere mate dunkt mij. De meeste professionele politici zijn natuurlijk verknocht aan waar hun partij voor staat, vooral op het niveau van de grotere beginselen en ideeën. Maar hun vak brengt met zich mee dat ze zich ook bij voortduring rekenschap moeten geven van nieuwe ontwikkelingen in de samenleving en van nieuwe en soms andere keuzes die hun partij moet maken. Naarmate zij zich meer bij die ontwikkeling betrokken weten, zullen ze hun loyaliteit aan ‘hun’ partij sterker ontwikkelen. Maar als ze met ontwikkelingen of besluiten te maken krijgen die hen tegenstaan, wordt het een stuk moeilijker.

Enkelen maken zelfs tijdens of na hun loopbaan een overstap naar een andere partij, waarin ze denken dat wat zij voorstaan beter tot zijn recht komt. Dat wordt hen meestal door hun partij niet in dank afgenomen, om het maar zacht te zeggen. Door hun vroegere politieke vrienden worden zij soms voor verraders uitgemaakt en als politieke paria’s behandeld. Maar als het een oprechte keuze betreft op basis van inhoudelijke overwegingen, past toch ook respect. Ze maken het voor zichzelf niet eenvoudiger, maar willen trouw blijven aan hun eigen overtuiging. Ze tonen in ieder geval meer moed dan de meeste meelopers en jaknikkers kunnen opbrengen.

Aan dit soort dingen moest ik denken omdat een aantal oud-politici, bekend van hun inzet in de voorste linies van hun partij, in de turbulente ontwikkelingen van de afgelopen maanden aanleiding zagen hun partij ernstig te bekritiseren of haar zelfs vaarwel te zeggen. Een van hen, die het overigens bij kritiseren liet, kreeg van een thans vooraanstaande partijgenoot via de media te horen: ”Hoe kan hij de partij nu in de steek laten, hij heeft daar alles aan te danken.” Andere commentaren hadden de strekking dat de partij groter is dan een lid, en dat een lid dat moet begrijpen. Het scheelt in die woordkeus nog maar weinig of de partij heeft altijd gelijk en verdient dat ook te krijgen.
Afgezien van het feit dat dit in het onderhavige geval niet waar was en de betrokkene meer aan zijn partij had gegeven dan andersom, is dat een intrigerende opmerking. Betrokkene uitte namelijk zeker geen kritiek, omdat hij daarvan beter zou worden. Het bezorgde hem alleen maar heisa waar hij niet op zat te wachten. Maar hij vond het nodig om dat te doen omdat hij het belangrijk vond niet te zwijgen.

Aan de Radboud Universiteit wordt nu een proefschrift voorbereid over bewindslieden die tussentijds zijn afgetreden. Dat wordt een boeiend boek. Maar misschien zou het minstens zo interessant zijn om eens een studie te maken van de motieven van mensen die de partij die hen eens dierbaar was hebben verlaten. In de meeste partijen zijn aansprekende voorbeelden te vinden: de heren Willem en Willem Drees, Jan-Nico Scholten, Joris Voorhoeve, Bert en Gijs de Vries, Marcel van Dam en vele anderen.

En natuurlijk zou een onderzoek naar de motieven van mensen die het net te ver vonden gaan om op te stappen, maar de wereld wel van hun worsteling kond deden, ook heel interessant zijn.
Maar die studie zou waarschijnlijk te volumineus worden.

(Column voor Nestor, kwartaalblad van de vereniging van oud-leden van de Staten-Generaal en het Europees Parlement, juni 2011)

cartoons: hajo

Op tien juni schreef ik over muzikaal erfgoed. Daarbij stond een mooie foto van een juichende Halbe Zijlstra. Die foto stond op zijn persoonlijke website. Daarop stond echter nog meer dat de moeite van het reproduceren waard was. Maar wie schetst mijn verbazing: die site is inmiddels weggehaald!
Na enig speurwerk vond Clara Legêne de tekst terug op internet. Dat is voor wie in politiek erfgoed geïnteresseerd is, zeker nu we het zonder historisch museum zullen moeten doen, natuurlijk geweldig. Wat wilde Halbe de wereld laten weten?

Ik ben in 1969 geboren in Friesland, maar heb mijn studietijd doorgebracht in Groningen. Daar heb ik tegelijkertijd Marketing aan de Hanzehogeschool en Sociologie aan de Rijksuniversiteit gevolgd. Na terugkomst van een stage in Midden Amerika werd ik in 1994 lid van de VVD vanwege mijn grote voorbeeld Frits Bolkestein. In die tijd, en eigenlijk nog steeds, vond ik Nederland een redelijk verwend land. Verwend omdat we hetgeen we hier hebben als normaal en vanzelfsprekend ervaren. De linkse politiek in Den Haag ontkende al jarenlang de noodzaak tot grondige veranderingen en was vooral passief. Een slap immigratiebeleid, een verzorgingsstaat die op de lange termijn te veel geld kost en een steeds slechtere bereikbaarheid. Het was duidelijk dat er veranderingen nodig waren en Bolkestein wees daar terecht op. Ik vond het tekenend dat hij verketterd werd voor het duidelijk benoemen van de problemen. Daarom ben ik toen lid van de VVD geworden. Het was mij duidelijk dat de andere partijen in Nederland de problemen niet echt wilden aanpakken.

Dan volgt een stukje over zijn raadslidmaatschap in Utrecht, dat hij in 2001 beëindigde omdat zijn werk hem naar het buitenland bracht. Maar in 2003 keerde hij terug en werd in 2004 fractievoorzitter van de VVD. In 2006 werd hij Lid van de Tweede Kamer voor de VVD. Halbe heeft naast zijn werk en zijn politieke aktiviteiten nog een aantal hobby’s.

Lezen ? Ik lees graag maar houd niet van al te zware boeken, dat soort leeswerk heb ik al genoeg binnen mijn politieke dossiers. Mijn favoriete schrijvers zijn Robert Ludlum, Tom Clancy, Geert Mak, Tolkien, Dan Brown en James Clavell.

Ook reist Halbe graag en veel. En hij fietst graag. En hij houdt veel van zijn vrouw. Het hele verhaal is dus nog steeds te lezen. Hier.

Maar waarom moest zijn eigen website zo nodig weg? Was dat omdat zijn mening over Nederland hem als staatssecretaris niet zo goed meer uitkwam?

In die tijd, en eigenlijk nog steeds, vond ik Nederland een redelijk verwend land. Verwend omdat we hetgeen we hier hebben als normaal en vanzelfsprekend ervaren.

Nou, daar kan hij nu gelukkig een eind aan maken. Hij kan nu de problemen aanpakken. Het verwende volk moet een wezenlijk deel van zijn gekoesterde cultuur inleveren, opdat we voor rond zeven miljard nieuwe wegen kunnen aanleggen.

Of was het omdat zijn culturele voorkeur voor lichte literatuur hem in zijn nieuwe functie niet meer zo goed uitkwam? Ach, hij las al zoveel zware kost als Kamerlid. Het lijkt een beetje op wat Fred Teeven eens zei. Diens meest geliefde literatuur bleek het Wetboek van Strafrecht te zijn.

hajo

Europa - Boldi

Sommige herinneringen vervagen niet.
In mijn vroege jeugd in het Limburgse Hoensbroek mocht ik voor het eerst naar een echt concert.
Het Limburgs Symphonie Orkest onder leiding van André Rieu speelde in het Luxor theater aan de Akerstraat. Het Luxor was eigenlijk een bioscoop. Ik herinner me nog de lange rij wachtenden voor de film over de kroning van Koningin Elisabeth. Verder specialiseerde het Luxor zich in Duitse tranentrekkers en Amerikaanse Westerns.
Na High Noon in het Luxor heb ik nooit een betere Western gezien.
Maar af en toe werd de bioscoop een concertzaal. In jacquet geklede musici zaten tegen elkaar aangedrongen op het te kleine podium. Dan worstelde André Rieu zich naar voren. En het leek of de hemel openging. Ons land was toen nog arm, maar iedereen was trots op het LSO. Nu zijn we rijk en moet het LSO verdwijnen: VVD en PVV, die in het bijzonder in Limburg de verkiezingen wonnen, houden niet van cultuur voor de elite. Een koekje van eigen deeg dus voor de Limburgers? Nee, dit mag het goede Limburg niet worden aangedaan.

Hitting things just with qi - Cang Xin

Dit weekend – om de cultuurramp die zich voltrekt te vergeten – maar naar buiten. Op het Lange Voorhout in Den Haag is de traditionele beeldententoonstelling weer ingericht. Ditmaal werk uit China. Een op zijn knieën en handen rustende reus met zijn hoofd op zijn borst, een enorm hoofd met een paal erdoor, een vaas en een paar stapels samengebonden afval. Op het Binnenhof en de Hofplaats staan werken van Hongaarse kunstenaars. Ze maken iedereen attent op het Hongaarse Voorzitterschap van de Europese Unie. Een mooie sculptuur van Boldi uit marmer heet Europa.

En dan in Amsterdam, lopend van station Amsterdam-Zuid langs de Minervalaan tot het Hilton en rechtsaf de Apollolaan op. Wat een weelde.

En op tweede Pinksterdag lokt het Schiedams museum met een tentoonstelling over tekenkunst in Nederland. Prachtig.

Kunst, kunst! Wat hebt u misdaan om zo door een minderheidskabinet van VVD en CDA, in samenspanning met de PVV te worden verkracht en mishandeld?

Terroir - Frederic Beaufils

Halbe Zijlstra

Hoe komt zo’n verbijsterende mededeling dat je instituut door een staatssecretaris de nek wordt omgedraaid tot je?

Er gaat een telefoon en het nieuws wordt informeel door een ambtenaar gemeld.

Dat gaat ongeveer zo.

‘Maar hoe kan dat nou? Erfgoed zou toch worden ontzien?’
- ‘Jawel, maar alleen rijkserfgoed wordt ontzien.’

‘Maar wil de staatssecretaris dan geen beleid op het gebied van muzikaal erfgoed?’
- ‘Dat zit zo: Beleid is er alleen voor rijkserfgoed. Er komt dus geen muzikaal erfgoedbeleid.’

‘Maar de collectie van de stichting Musica Neerlandica staat toch op de lijst behoud cultuurbezit?’
- ‘Het ministerie is zich daarvan bewust, maar dit heeft geen consequentie voor het beleid.’

‘Moeten we de collectie dan maar aan de straat zetten?’
- ‘Dat is de verantwoordelijkheid van het NMI. Het NMI moet samenwerkingspartners of zo zien te vinden.’

Gelukkig is er ook nog een brief van de directeur-generaal cultuur en media, Mevrouw drs. Judith A. van Kranendonk. Die meldt onder andere het volgende:

“Bij de bezuinigingen worden erfgoed en bibliotheken zoveel mogelijk ontzien.”

Dat is dus niet juist. Voor een paar ton wordt een unieke collectie op het spel gezet.

foto: website Halbe Zijlstra
Nederlands Muziek Instituut

Nederlands Muziek Instituut

Het Nederlands Muziekinstituut verzamelt en beheert erfgoed op muziekgebied. Met veel liefde en weinig geld. Voor het bestuur van het NMI uiteraard letterlijk liefdewerk oud papier. Maar dat klinkt oneerbiedig nu het NMI zijn ondergang is aangezegd door Halbe Zijlstra van de VVD.

De steun van het Rijk bedroeg de laatste jaren ruim 250.000 euro per jaar. De collectie van het NMI wordt door de gemeente Den Haag gesteund met een bedrag van rond 400.000 euro. Het NMI is in 2000 in de Koninklijke Bibliotheek gehuisvest met als doel het muzikaal erfgoed beter zichtbaar te maken en collecties te bundelen.

De collecties zijn deels afkomstig van het Haags Gemeentemuseum en van de violist Willem Noske. Diens Neerlandica-collectie maakt eveneens onderdeel uit van het NMI. De collectie beslaat thans bijna 4.000 strekkende meter.

Halbe Zijlstra typeert de collectie als een ‘gemeentelijke collectie met een beperkt publieksbereik’. Dat laatste heb je vaker met erfgoed, maar door de digitale ontsluiting kunnen belangstellenden over de hele wereld van het Nederlandse muziek erfgoed genieten.

Het eerste is echter een ernstige vergissing. De collectie van het NMI is een nationale collectie muzikaal erfgoed en is van internationaal belang. Van zo’n 600 Nederlandse componisten (of andere toonkunstenaars) uit de 19de en 20ste eeuw beschikt het NMI over de persoonlijke archieven: Willem Mengelberg, Alphons Diepenbrock, Julius Röntgen, Hendrik Andriessen, Tristan Keuris en Peter Schat, om slechts enkele te noemen. Het Mengelbergarchief bevat onder meer autografen en brieven van Gustav Mahler en Richard Strauss. Daaronder zijn ook de door Mahler geannoteerde partituren van zijn eigen muziek.

Verder omvat de collectie van het NMI een bibliotheek met ongeveer 200.000 banden die de internationale geschiedenis bestrijkt met uitgaven vanaf 1492 tot heden. Naast de talloze documenten met betrekking tot de Nederlandse muziekgeschiedenis beschikt het NMI ook over autografen van Mozart, Liszt en Schumann. Het oudste boek uit de collectie is van F. Gafurius en dateert uit 1492. De rond 600 archieven van Nederlandse componisten vormen bij uitstek een nationale collectie.

Het wegvallen van de rijkssteun betekent dat het Nederlands Muziek Instituut niet meer zal kunnen voortbestaan en na 2013 zal verdwijnen. En wat er dan met het erfgoed gebeurt? Uit niets blijkt dat dit de staatssecretaris van cultuur een zorg zal zijn.

Aldus geschiedt. Men heeft zondag een discussie over het pensioenakkoord. Daarna wil men graag met mij praten over het poldermodel: gaat het daar wel goed mee? Als oud-voorzitter van de SER en oud-minister van Sociale Zaken heb ik daar vast een mening over.

Ik verklaar mij in beginsel bereid daar op eerste Pinksterdag over te komen praten. Men wil mij later nog terugbellen. Dat gebeurt als ik naar huis rijd. Gaat het nog wel met het poldermodel? Er is wel een jaar over het pensioenakkoord onderhandeld! De FNV is nu verdeeld! De SP probeert de FNV in de tang te nemen!

Ik noem het pensioenakkoord een goed voorbeeld dat de polder nog vitaal is. Dat men een jaar lang over zo’n ingewikkeld onderwerp spreekt, lijkt me juist goed: moeilijke vraagstukken moeten tot in alle uithoeken worden verkend. Dan weet je pas wat wel en niet mogelijk is. Dat de FNV verdeeld is, is een probleem van de FNV. Het getuigt van moed dat de leiding toch een keuze heeft durven maken. Je kunt niet altijd blijven aarzelen, soms moet je kiezen. Polderen is niet zoetsappig bij elkaar zitten, maar keihard analyseren en onderhandelen. Als partijen hun verantwoordelijkheid niet durven nemen lijdt iedereen schade. En de SP? Het is lijkt mij onjuist dat een politieke partij zijn standpunten aan de vakbeweging wil opdringen. Maar daar doe je niks tegen. Wat nodig is, is dat de FNV zijn leden haarfijn uitlegt waarom men tot een bepaalde keus is gekomen.

Dit zult u zondag allemaal niet horen. Na een redactievergadering word ik terug gebeld. Het gaat niet door. Waarom niet? Letterlijk: “We vinden het verhaal te positief.”

Zondag toch even kijken. Ik hoop als VPRO- en VARA-lid natuurlijk dat ze iemand hebben gevonden die de mening van de redactie beter verwoordt.

Sedert een flink aantal jaren worden de voorzitters van beide Kamers door de leden gekozen. Toch doen velen nog of de grootste partij ‘recht’ op zo’n voorzitterschap zou hebben en dat het onderdeel is van een ‘eerlijke’ toedeling van belangrijke functies. Maar de situatie in de Tweede Kamer maakt al duidelijk dat dat – gelukkig – niet zo is. Gerdi Verbeet werd daar (wederom) tot voorzitter gekozen omdat de meerderheid vond dat ze een betere kandidaat was dan de VVD-kandidaat Aptroot. Als je naar een totaalplaatje wilt kijken, moet je daar ook bij betrekken dat je soms een functie niet krijgt omdat je niet de beste kandidaat had.

In de Eerste Kamer is Van der Linden (CDA) nu twee jaar voorzitter. De VVD claimt het voorzitterschap. Eerst lazen we uitgebreid in de kranten dat Heleen Dupuis daarvoor kandidaat was. Ze legde zelf haarfijn uit hoe ze dat ambt ging vervullen. Maar dat is gister door de VVD-fractie naar verluidt zonder discussie, redengeving of stemming veranderd. Fred de Graaf, de burgemeester van Apeldoorn, is nu de VVD-kandidaat voor het voorzitterschap.

Je kunt je in een Kamer die de hele dag belijdt een hekel te hebben aan de waan van de dag natuurlijk afvragen of je een voorzitter die het nog maar kort doet, maar veel waardering krijgt, nu al weer aan de kant moet zetten. Maar de VVD wil cashen. Eens kijken of dat lukt. Voorlopig maar hopen dat er wat te kiezen blijft.

Theo Quené, 1996

Tussen een vergadering van de Nederlandse parlementaire delegatie naar de Raad van Europa en het afscheidsetentje van de vertrekkende leden van het College van Senioren uit de Eerste Kamer, zocht ik op het stille Binnenhof een bankje op om de NRC te lezen.

Mijn nieuws van de dag stond op pagina 1: Theo Quené is overleden. De eerste gedachte die bij mij opkwam was dat de wereld daardoor een beetje minder beschaafd was geworden.
Theo was voor mij het model van een beschaafd mens. Erudiet, bijster intelligent, betrouwbaar en integer, aangenaam in de omgang en altijd constructief. De wereld moest beter worden en dat kon alleen door goed na te denken over de inrichting van land en samenleving en door goed met anderen om te gaan en samen te werken.

Kort na zijn benoeming tot voorzitter van de SER drukte Jelle Zijlstra hem op het hart er alles aan te doen om de SER in stand te houden en daarbij vooral oog te hebben voor het niveau van de SER dat volgens Zijlstra gedaald was.
Van 1985 tot 1996 heeft Theo daaraan gewerkt en wie kennis neemt van het werk dat de SER in die periode heeft verricht weet dat hij daar trots op mocht zijn. Daarom was het voor hem ook een enorme teleurstelling dat aan het eind van zijn voorzitterschap een discussie over de positie van de SER oplaaide. Bolkestein, ook beschaafd, maar altijd laatdunkend over anderen zonder eigen creatief vermogen, sprak over de SER als de Sociaal-Economische Rem. Het voorlopig einde van die politieke discussie was de afschaffing van de verplichting van de regering om de SER over bepaalde onderwerpen advies te vragen.

Dom en onverdiend, vond Theo. De discussie over de SER ging volgens hem niet meer over argumenten maar over onderbuikgevoelens. En met de onderbuik van de Bolkesteinen van deze wereld kon hij niet discussiëren. Mensen moeten de verworvenheden van de beschaving begrijpen en daarop voortbouwen. Met ‘creatieve destructie’ als basishouding had hij niets.
Het is jammer dat Theo toen met pensioen ging. Nog geen jaar later kwamen delegaties uit alle landen van de wereld naar de SER om het wonder van het poldermodel te bestuderen.

De levensloop van Theo is om vele redenen fascinerend. Hij werd geboren in een kansarme omgeving: geen cent te makken, slecht onderwijs. Tot zijn tiende verveelde hij zich op school. Alle boekjes werden daar zeven keer gelezen. Pas op het gymnasium ging de grote wereld voor hem open. Dankzij zijn uitzonderlijk talenten bereikte hij snel de top van bestuurlijk Nederland waar hij zich onvermoeibaar voor de publieke zaak inzette.
Wie hem kenden en met hem werkten hebben veel redenen om hem dankbaar te zijn.

foto ANP Historisch Archief

CDA 9, VVD 14, PvdA 12, SP 9, GL 4, CU 3, SGP 2, D66 7, Dieren 1, OSF 1, PVV 11, 50+ 2.

‘Dit moeten we dus vergelijken met de uitslag op 23 mei a.s.’, schreef ik en belofte maakt schuld.
Welaan:

CDA 11, VVD 16, PvdA 14, SP 8, GroenLinks 5, ChristenUnie 2, SGP 1, D66 5, Dieren 1, Onafhankelijke Senaatsfractie 1, PVV 10, 50Plus 1.

Ik heb natuurlijk uitgekeken naar de reclameborden van Synovate met hun excuses. Het CDA, de VVD en de PvdA kregen allemaal twee zetels meer dan voorspeld. De SP, de CU, de SGP, de PVV en 50+ allemaal eentje minder. Maar die ene zetel voor De Dieren, die was geweldig geraden!

De SP kreeg eigenlijk twee minder, maar door het gebruik van de balpen door een D66′er kregen ze een bonuszetel. En D66 kreeg er vijf maar verdiende er dus eigenlijk zes: een minder dan bij Synovate. De OSF kreeg er met kunst en vliegwerk een, maar de zetel wordt ingenomen door een kandidaat van 50+.

Kunt u dat ook zo accuraat met uw eigen politieke barometer? Nou, probeer er dan ook eens zoveel mee te verdienen als Synovate. Wedden dat zij daar beter in zijn?